oprocentowanie lokat

Oprocentowanie lokat bankowych

Osobom, które chcą założyć lokatę po raz pierwszy, oprocentowanie lokat w bankach w Polsce może wydawać się zawiłe i dość niezrozumiałe. W terminologii bankowej spotkamy oprocentowanie stałe, zmienne i progresywne, a co gorsza zagłębiając się w dokumenty bankowe, natkniemy się też na oprocentowanie nominalne, realne, efektywne oraz netto. Jak w takim razie, nie poświęcając na to zbyt wiele czasu, połapać się w podstawowych rozróżnieniach i  znaleźć najlepsze oprocentowanie lokat? W poniższym artykule wyjaśniamy, od czego zależą stopy procentowe depozytów, czym różnią się oprocentowanie stałe, zmienne i progresywne oraz w jakiej sytuacji korzystny jest wybór danego typu oprocentowania. Dowiesz się tu także, jak obliczyć realny zysk z lokaty (w przeciwieństwie do nominalnego, które podają w ofertach banki).

Oprocentowanie stałe

Oprocentowanie lokat bankowych może mieć przede wszystkim charakter stały lub zmienny i od tego, które wybierzemy, zależy sposób obliczania wysokości odsetek od zdeponowanego kapitału. Lokata o stałym oprocentowaniu daje klientowi pewność, że odsetki pozostaną na takim samym, wpisanym w umowie poziomie przez cały okres jej obowiązywania. Jeśli więc nabędziemy tego typu lokatę, już w momencie podpisywania umowy będziemy wiedzieć, jaki zysk przyniesie nam depozyt. Oprocentowanie stałe gwarantuje bowiem, że bez względu na wszelkie okoliczności zewnętrzne, takie jak np. zmiana stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej (RPP) czy zmiana stóp na rynku międzybankowym, wysokość odsetek pozostanie niezmieniona. Klientowi daje to poczucie bezpieczeństwa oraz pewnego, przewidywalnego i precyzyjnie wyliczonego zysku.

Oczywiście nie oznacza to, że w każdej sytuacji stałe oprocentowanie lokat bankowych będzie najbardziej korzystne. Załóżmy, że zdeponowaliśmy pieniądze na tego typu lokacie, a w międzyczasie RPP podniosła stopy procentowe i na skutek tego zwiększone zostało przez banki oprocentowanie lokat. Wtedy to posiadacze lokat o zmiennym oprocentowaniu będą liczyć dodatkowe zyski, a my możemy pluć sobie w brodę, że nasz kapitał jest zamrożony. Nasze odsetki pozostaną bowiem na poziomie ustalonym wcześniej w umowie (czyli niższym).

Oprocentowanie zmienne

Lokaty z oprocentowaniem zmiennym nie dają takiego komfortu, gdyż stopy procentowe depozytu zależne są w ich przypadku od sytuacji na rynku finansów. Bank w określonych przypadkach może zmienić wysokość oprocentowania – zarówno na naszą korzyść, jak i niekorzyść. Powodem takiej decyzji mogą być zmiany m.in. stóp procentowych przez RPP, stóp oprocentowania WIBOR i WIBID (rynek międzybankowy), poziomu rentowności bonów skarbowych i wiele innych. W praktyce jednak najczęściej to 2 pierwsze czynniki mają faktyczny wpływ na aktualne oprocentowanie lokat bankowych.

oprocentowanie zmienne lokatyJeśli chcesz się dowiedzieć, jakie jest oprocentowanie lokat bankowych, wystarczy, że sprawdzisz obowiązującą wysokość stóp procentowych i już będziesz mieć ogólne rozeznanie. Podejmując decyzje co do wyboru lokaty i jej oprocentowania, warto też obserwować to, co dzieje się w gospodarce krajowej. Narodowy Bank Polski wraz z RPP podejmuje swoje decyzje właśnie na podstawie trendów gospodarczych: duży wzrost gospodarczy i wzrastająca inflacja to niechybna zapowiedź podniesienia stóp procentowych. A jeśli tak się faktycznie stanie, również oprocentowanie lokat bankowych pójdzie w górę. I przeciwnie, kiedy stopy procentowe zostaną obniżone, oprocentowanie lokat także zostanie uszczuplone, a zysk z depozytu zmaleje.

 

Oprocentowanie progresywne

Oprocentowanie lokat terminowych może też przybrać formę progresywną (i wtedy mówimy o lokacie progresywnej). Co do zasady jest ono bardzo podobne do oprocentowania stałego, ponieważ już zapoznając się z ofertą lokaty, możemy policzyć, jakie zyski ona przyniesie (choć wyliczenia zajmą nieco więcej czasu). Tak samo jak w przypadku lokat z oprocentowaniem stałym i tu po podpisaniu umowy lokaty nie musimy już martwić się o zmiany na rynku finansowym. Na czym więc polega różnica?  Otóż oprocentowanie progresywne w regularnych odstępach czasu wzrasta, np. co miesiąc czy co kwartał. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że lokaty progresywne często skonstruowane są tak, że różnice między kolejnymi okresami stosunkowo długo pozostają niewielkie (czyli oprocentowanie przez większość okresu obowiązywania lokaty rośnie np. o 0,1%), a wzrost jest największy dopiero w ostatnich okresach umowy (i wtedy może wynosić np. 1%).

Banki starają się skusić klientów na założenie lokaty oprocentowanej w ten sposób, że podają w swoich sloganach reklamowych jedynie oprocentowanie z ostatniego okresu lokaty. Dlatego w tym przypadku trzeba być szczególnie czujnym i sprawdzać, jak przedstawiają się odsetki za każdy kolejny okres depozytu. Aby dowiedzieć się, na ile dana oferta jest atrakcyjna, najlepiej obliczyć średnią arytmetyczną odsetek, co da nam przybliżone pojęcie o wysokości przyszłych zysków.

Oprocentowanie stałe czy zmienne?

Generalnie oprocentowanie lokat krótkoterminowych to najczęściej oprocentowanie stałe, z kolei oprocentowanie lokat długoterminowych – najczęściej zmienne. Nie musi tak jednak być, a rodzaj oprocentowania najlepiej wybierać kierując się wiedzą na temat aktualnej i przewidywanej sytuacji na polskim i międzynarodowym rynku finansowo-gospodarczym. Jeśli więc prognozy mówią, że stopy procentowe będą z dużym prawdopodobieństwem spadać, lepszym wyborem będzie lokata o oprocentowaniu stałym. To samo tyczy się sytuacji, kiedy trudno tak naprawdę przewidzieć, co będzie się działo na rynku finansów w najbliższym czasie. Jeśli natomiast prognozowany jest wzrost stóp procentowych – wtedy przeciwnie – można zaryzykować lokatę o oprocentowaniu zmiennym, która w tej sytuacji powinna przynieść większe zyski. Warto jednak podkreślić, że dla osób niezorientowanych w tych kwestiach i zupełnie niedoświadczonych w temacie zakładania lokat najlepszym wyborem pozostanie jednak oprocentowanie stałe.

Oprocentowanie a realne zyski

zysk z lokaty bankowejJeśli sprawdzamy, jakie jest oprocentowanie lokat w bankach w Polsce, musimy mieć świadomość jeszcze kilku kwestii, które mają wpływ na faktyczny zysk z depozytu. Przede wszystkim w materiałach promocyjnych banki podają wysokość oprocentowania nominalnego w skali roku, które nie uwzględnia wielu czynników (m.in. okresu, na jaki została zawarta lokata, podatku od zysków itd.). W związku z tym w rzeczywistości odsetki nie są takie, jak w pierwszym momencie możemy wywnioskować na podstawie oprocentowania nominalnego. Jak więc wyliczyć ostateczne zyski? Trzeba wykonać kilka prostych kalkulacji, które opisujemy poniżej.

Oprocentowanie efektywne

Żeby je obliczyć, należy sprawdzić, ile razy w roku przewidziana jest kapitalizacja odsetek i podzielić przez tę liczbę oprocentowanie nominalne. W ten sposób uzyskamy oprocentowanie częściowe, dzięki któremu wyliczymy zyski z poszczególnych okresów, po czym musimy je zsumować.  Co do kapitalizacji odsetek, warto zapamiętać prostą zasadę – im częściej dochodzi do kapitalizacji, tym zysk jest większy. Dlaczego? Otóż powstałe w wyniku kapitalizacji odsetki automatycznie doliczane są do „pracującego” kapitału i przy kolejnej kapitalizacji również od nich naliczone zostaną kolejne odsetki (nie dotyczy to jedynie lokaty rentierskiej). Można więc mówić o pewnego rodzaju efekcie „kuli śniegowej”. Jeśli uwzględnimy efekt kapitalizacji odsetek, otrzymamy tzw. oprocentowanie efektywne.

Oprocentowanie netto

Niestety oprocentowanie efektywne nie wyznacza ostatecznej kwoty, jaką  faktycznie zarobimy na depozycie bankowym. Zyski z lokaty obowiązuje bowiem podatek od dochodów kapitałowych, czyli tzw. podatek Belki. W związku z tym każdy bank w terminie zapadalności lokaty automatycznie pobiera 19% kwoty odsetkowej i odprowadza do urzędu skarbowego. Klient otrzymuje kapitał z wypracowanym zyskiem uszczuplonym już o te 19% podatku. Po uwzględnieniu kosztów podatku Belki uzyskujemy oprocentowanie netto lokaty bankowej.

Oprocentowanie rzeczywiste

I na koniec, szacując oprocentowanie lokat w bankach, musimy pamiętać o jeszcze jednej kwestii, mianowicie stopie inflacji. Dopiero po wzięciu pod uwagę jej wysokości poznamy oprocentowanie rzeczywiste czy też realne. W jaki sposób inflacja zmniejsza zyski z lokaty? Otóż na skutek jej działania obniżeniu ulega siła nabywcza pieniądza. Jeśli w momencie zakładania lokaty za zdeponowaną kwotę kapitału można było nabyć określoną liczbę produktów danego typu, to po upływie roku przy inflacji na poziomie np. 5% w terminie zapadalności lokaty kupimy już o 5% mniej tych samych produktów. Oznacza to, że włożony na lokatę kapitał stracił w tym czasie na swojej wartości (sęk więc w tym, żeby zyski z lokaty były wyższe niż poziom inflacji).

Oprocentowanie realne uwzględnia zarówno kapitalizację odsetek, opodatkowanie, jak i skutki inflacji, dlatego dopiero ten rodzaj oprocentowania mówi nam, ile tak naprawdę zyskamy na depozycie. Może też zdarzyć się sytuacja, kiedy lokata bankowa przyniesie stratę, co będzie niewidoczne na podstawie np. oprocentowania nominalnego czy efektywnego, ale wykaże to właśnie oprocentowanie realne. Oczywiście możemy wyliczyć jedynie szacowaną wielkość zysków, gdyż im dłuższy jest okres, na jaki zawieramy umowę lokaty, tym mniej pewne są przewidywania dotyczące zmian stopy inflacji.

Średnie oprocentowanie lokat – dane historyczne

Sytuacja na rynku finansowym jest płynna, a zmiany, jakie zachodziły w oprocentowaniu lokat bankowych w Polsce na przestrzeni lat, mogą niektórych mocno zdziwić. Najwyższe oprocentowanie lokat bankowych pozostaje obecnie zupełnie poza zasięgiem, gdyż od 2009 r. rozpoczęło się w Polsce (i na całym świecie) cięcie stóp procentowych. Od tego czasu latami pozostają one na rekordowo niskim poziomie, a co za tym idzie średnie oprocentowanie lokat (dane historyczne publikowane przez NBP to potwierdzają), są na równie niskim poziomie. Przed wprowadzeniem zmian w zakresie polityki finansowej można było zaobserwować zjawisko „wojny na lokaty”, czyli oferowania przez polskie banki coraz wyższego oprocentowania depozytów. W tym czasie można było spotkać oferty lokat z 8% czy 9% zysku od kapitału, a najwyższe oprocentowanie lokat wyniosło w 2008 r. aż 10%!

Jednak tak długo, jak sytuacja niskich stóp procentowych będzie się utrzymywać, musimy pogodzić się z tym, że aktualne oprocentowanie lokat bankowych też nie będzie nas zachwycało. Zwróćmy uwagę, że dotyczy to w takim samym stopniu lokat bankowych o stałym, jak i o zmiennym oprocentowaniu, bo przecież oprocentowanie obu ściśle wiąże się z wysokością stóp procentowych. Tym, którzy chcą zarabiać większe pieniądze na lokatach, pozostaje obserwować trendy na polskim i globalnym rynku finansowym i szukać promocyjnych ofert, które wyróżniają się ze względu na wysokie oprocentowanie lokat. Ranking, taki jak np. publikujemy na stronie głównej serwisu, będzie tu na pewno przydatnym narzędziem, który pomoże znaleźć najlepsze oprocentowanie lokat. Pamiętajmy jednak zawsze, by sprawdzić dodatkowe warunki takich ofert (np. status nowego klienta czy założenie konta osobistego w banku) oraz policzyć ich ewentualne koszty. Dla osób, które lubią ryzykować, rozwiązaniem może być także inwestowanie w mniej bezpieczne instrumenty finansowe, jakimi są np. lokaty strukturyzowane.

Ranking-Lokat.com