rodzaje lokat bankowych

Rodzaje lokat bankowych

W ofercie banków możemy spotkać wiele różnych rodzajów lokat, a stosowana terminologia nie zawsze jest oczywista. Problem polega nie tylko na mnogości propozycji, ale także na tym, że pojedynczą ofertę lokaty można zdefiniować na różne sposoby. I tak lokaty bankowe mogą być kategoryzowane np. ze względu na czas trwania umowy (krótko- i długoterminowe), rodzaj oprocentowania (stałe, zmienne lub dynamiczne) czy też ich odnawialność (odnawialne i nieodnawialne). Dlatego poniżej w przystępny, ale fachowy sposób omawiamy różne rodzaje lokat bankowych, zwracając uwagę, jakie są ich cechy charakterystyczne, warunki dostępności, a także w jakich przypadkach są polecane, a w jakich wręcz przeciwnie.

Lokata terminowa

Lokata terminowa nazywana jest też standardową, tradycyjną czy po prostu zwykłą. To najczęściej spotykany rodzaj depozytu i znajdziemy go w ofercie każdego banku. Mechanizm działania jest tu prosty, przekazujemy określoną kwotę na ustalony okres czasu, a po jego zakończeniu bank zwraca nam środki finansowe wraz z odsetkami. Wysokość odsetek uzależniona jest od kilku czynników, czyli stawki oprocentowania, częstotliwości kapitalizowania odsetek oraz okresu trwania umowy. Sama lokata terminowa może mieć różne cechy – oprocentowanie stałe lub zmienne, może być odnawialna lub nieodnawialna, a czas jej trwania również może być bardzo różny.

Mamy więc do czynienia zarówno z lokatami krótkoterminowymi, które zawierane są na krócej jak 12 miesięcy oraz lokatami długoterminowymi, czyli takimi, które trwają minimum 12 miesięcy.  Podział dotyczący czasu trwania lokaty jest bardzo umowny, dlatego możemy natrafić także na bardziej szczegółowe rozróżnienia, takie jak na: lokaty krótkoterminowe (maksymalny czas trwania 2 miesiące), lokaty kwartalne (od 3 do 5 miesięcy, ale najczęściej 3 miesiące), lokaty średnioterminowe (od 6 do 11 miesięcy, ale najczęściej 6 i 9 miesięcy) i długoterminowe (liczone w latach, nawet 3 lata). Lokata terminowa oczywiście może być zamknięta przed czasem, jednak wtedy trzeba się liczyć z utratą wszystkich, a przynajmniej części wypracowanych odsetek.

Lokata jednodniowa

Jak sama nazwa wskazuje, lokata jednodniowa trwa tylko jeden dzień. Środki finansowe deponuje się na lokacie w godzinach popołudniowych czy wieczornych, a kapitał wraz z odsetkami wypłacany jest następnego dnia rano. Lokata jednodniowa to rozwiązanie, które stosuje dzienną kapitalizację odsetek. Plusem takiego rodzaju depozytu jest też jego elastyczność i fakt, że środki finansowe nie zostają zamrożone na długi okres czasu. Swego czasu lokata jednodniowa cieszyła się w Polsce dużą popularnością, ponieważ dzięki niej można było uniknąć „ podatku Belki”, jednak po zmianach prawnych z 2012 r. przestała być tak opłacalna. Odsetki na lokacie tego typu są naprawdę niewielkie, ale lokata jednodniowa może być np. dobra alternatywą dla konta oszczędnościowego – zwłaszcza, że często posiada opcję automatycznego odnawiania. Warunkiem założenia takiej lokaty jest posiadanie rachunku ROR w danym banku.

Lokata nocna (overnight)

Z kolei lokata nocna to odmiana lokaty jednodniowej skierowana głównie do przedsiębiorców (choć można znaleźć także oferty dostępne dla wszystkich). Taki rodzaj lokaty otwierany jest w dzień roboczy w godzinach popołudniowych i zamykany kolejnego roboczego dnia w godzinach porannych. Jest to o tyle ważne, że w ciągu dnia klient ma pełną swobodę w korzystaniu z posiadanego kapitału, natomiast w nocy środki finansowe „pracują” i nie podlegają niekorzystnym skutkom inflacji.

Lokata nocna może mieć 2 formy. Pierwsza zakładana jest na każdorazowe zlecenie klienta, co oczywiście nie jest wygodnym rozwiązaniem, bo wymaga dokonywania codziennej dyspozycji otworzenia lokaty. Druga forma – automatyczna lokata O/N – jest dużo bardziej praktyczna. Aby ją uruchomić należy tylko raz podpisać umowę lokaty, która przewiduje codzienny transfer środków pozostających na rachunku klienta w określonej porze – najczęściej są to godziny popołudniowe dni roboczych. Każdego dnia roboczego w godzinach porannych pieniądze trafiają na konto właściciela (powiększone o odsetki), a popołudniu znów przenoszone są na lokatę. Taki schemat powtarzany jest aż do końca trwania umowy lokaty. Co więcej, klient może zastrzec, jaki jest limit kwoty środków, które mają być przelewane, zabezpieczając się w ten sposób na wypadek nagłej potrzeby wypłacenia kapitału także w godzinach nocnych. Lokata nocna posiada jednak niskie oprocentowanie i mogą towarzyszyć jej dodatkowe wymogi, zwłaszcza dotyczące minimalnej ilości środków zgromadzonych na firmowym koncie.

Lokata o stałym oprocentowaniu vs. lokata o zmiennym oprocentowaniu

Oprocentowanie lokaty bankowej to jeden z kluczowych czynników decydujących o atrakcyjności danej oferty. Omawiając rodzaje lokat bankowych, nie sposób nie zwrócić uwagi na różnice dotyczące odmiennych typów oprocentowania. Po pierwsze istnieje lokata o stałym oprocentowaniu, czyli taka, której oprocentowanie pozostaje identyczne przez cały okres obowiązywania umowy depozytu. Ten rodzaj oprocentowania jest niezależny od wysokości stóp procentowych NBP oraz innych zewnętrznych czynników, dlatego nabywając lokatę tego typu od razu dokładnie wiemy, jakie zyski ona przyniesie. Dlatego zaletą takiej lokaty jest poczucie bezpieczeństwa i pewność co do wysokości odsetek. Trzeba wiedzieć, że lokata o stałym oprocentowaniu jest produktem, który najbardziej opłaca się w przypadku tendencji do obniżania stóp procentowych przez RPP (czemu sprzyja spadek inflacji oraz obniżenie wzrostu gospodarczego).

Jeśli natomiast przewidujemy, że z dużym prawdopodobieństwem sytuacja będzie odwrotna, lepszym rozwiązaniem powinna być lokata o zmiennym oprocentowaniu. W przypadku tego typu lokaty zysk może być jedynie szacowany, gdyż jego wysokość zależy od wybranego wskaźnika ekonomicznego, takiego jak stopa referencyjna NBP albo stawka WIBOR. Odsetki z lokaty mogą więc rosnąć (w przypadku podniesienia stóp procentowych RPP) lub maleć (w przypadku ich obniżenia). Z tego powodu lokata o zmiennym oprocentowaniu nie powinna być wybierana przez osoby, które nie najlepiej orientują się w bieżącej sytuacji na rynkach finansowych.

Lokata progresywna

Lokata progresywna również charakteryzuje się zmiennym oprocentowaniem, jednak w jej przypadku już w umowie zapisana jest wysokość odsetek w poszczególnych okresach jej trwania (zmiany na rynku finansowym nie mają więc na nie wpływu). Ten rodzaj depozytu bankowego skonstruowany jest w taki sposób, że oprocentowanie stale wzrasta (tzw. oprocentowanie dynamiczne). Niestety, w pierwszym okresie jest ono z reguły dużo niższe niż ma to miejsce w przypadku lokat o stałym oprocentowaniu, a najwyższe parametry dotyczą tylko ostatniego okresu. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza, że banki często reklamują swoje oferty, podając jedynie to szczytowe oprocentowanie z końca trwania umowy.  Lokata progresywna ma za to często inną przewagę nad innymi rodzajami depozytu – najczęściej można ją zerwać przed czasem bez utraty wypracowanego zysku. Zyski z lokaty naliczane są bowiem systematycznie, za każdy pełny miesiąc trwania umowy.

Lokata odnawialna vs. lokata nieodnawialna

Lokata nieodnawialna zawierana jest na określony czas i nie można jej odnowić. Jeśli po zakończeniu umowy tego typu depozytu nie chcemy korzystać z wypłaconych środków, możemy otworzyć nową lokatę i na nią wpłacić ponownie zaoszczędzoną kwotę. Oczywiście wygodniejszym rozwiązaniem jest automatyczne odnawianie lokaty, co umożliwia właśnie lokata odnawialna. Taki rodzaj depozytu polecany jest w przypadku zamiaru ciągłego oszczędzania – dopóki nie złożymy osobnej dyspozycji zamknięcia lokaty, pieniądze będą z automatu na nią powracać. Klient oszczędza w ten sposób także czas, bo nie musi szukać kolejnych ofert lokat i załatwiać nowych formalności. Co więcej, zysk wypracowany w pierwszej lokacie również wchodzi w skład nowego depozytu, dlatego inwestowany kapitał ciągle się zwiększa.

Niestety lokata odnawialna ma też swoje minusy. Przede wszystkim z reguły jej odnowienie realizowane jest na gorszych warunkach od tych, które były zaoferowane za pierwszym razem. Dlatego od strony finansowej bardziej opłacalna jest lokata nieodnawialna. Co prawda, po zamknięciu jednego depozytu trzeba poświęcić nieco czasu na wyszukanie aktualnie najciekawszych ofert, jednak różnica w wysokości odsetek będzie zapewne znaczna.

Lokata rentierska

Lokata rentierska to typowo długoterminowy depozyt, którego minimalny okres trwania wynosi 12 miesięcy. Odsetki nie są w tym przypadku wypłacane na sam koniec trwania umowy, ale systematycznie wpływają na rachunek klienta – najczęściej co miesiąc, co kwartał lub raz na pół roku. Trzeba przy tym zaznaczyć, że skoro odsetki nie są kapitalizowane na rachunku, tylko systematycznie wypłacane, to ogólny zysk z lokaty rentierskiej będzie nieco niższy niż ze standardowej lokaty terminowej o takiej samej wysokości oprocentowania. Poza tym bardzo często warunkiem otworzenia takiej lokaty jest duża kwota, jaką chcemy zdeponować (minimum kilkadziesiąt tysięcy zł), choć zdarzają się też wyjątki od tej reguły. Z drugiej strony w przypadku zdeponowania na lokacie większej sumy pieniędzy oprocentowanie często może być negocjowane z bankiem.

Ogólnie można stwierdzić, że lokata rentierska działa podobnie do konta oszczędnościowego, choć w przypadku tego drugiego instrumentu finansowego oprocentowanie jest zmienne (uzależnione od stóp procentowych NBP), czyli może ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu. Z kolei lokata rentierska ma stałe oprocentowanie, co ma swoje plusy, ale i minusy – wszystko zależy od sytuacji na rynku finansowym.

Lokata strukturyzowana

Lokata strukturyzowana to w zasadzie połączenie 2 (albo i większej liczby) instrumentów finansowych i pojawiają się opinie, że de facto jest to lokata jedynie z nazwy. Ogólnie lokata strukturyzowana składa się z części bezpiecznej (np. lokaty bankowej lub obligacji), która pozwala uzyskać pewny zysk ze zdeponowanego kapitału oraz ryzykownej części inwestycyjnej, której celem jest osiągnięcie jeszcze większego zysku. W związku z tym stopień skomplikowania takiego produktu jest duży i trzeba naprawdę dokładnie przeanalizować ofertę, żeby oszacować, na ile jest ona opłacalna.

Z założenia lokaty tego typu to produkty długoterminowe i nie wszystkie gwarantują nawet zwrot całości ulokowanych środków. Tylko te lokaty, które dają gwarancję 100% zwrotu kapitału zapewnią nam, że odzyskamy całość wpłaconych pieniędzy (ich nominalną wartość, tak więc nie jest tu uwzględniona inflacja). Na rynku można jednak spotkać także oferty, w których gwarantowana kwota jest niższa i wynosi np. 90% czy 80% (a nawet 0%!) i tu trzeba się już liczyć ze stratą części wpłaconych środków (w czarnym scenariuszu przy zerowej gwarancji możemy stracić  cały kapitał). Oczywiście wcale tak nie musi być,  zwłaszcza, że w zamian za obniżoną kwotę gwarantowanego zwrotu często klientowi oferuje się szansę na wyższy zysk – ponieważ większa ilość środków lokowana jest wtedy w części inwestycyjnej.

Ryzyko związane z lokatą strukturyzowaną jest więc jej podstawową cechą, ale co się z tym wiąże, zyski też mogą być tu wyższe niż w przypadku standardowych, bezpiecznych lokat. Ważną kwestią są również wysokie koszty ewentualnego zerwania lokaty, gdyż zazwyczaj konieczne jest poniesienie związanej z tym opłaty w  wysokości kilku – kilkudziesięciu procent depozytu. Generalnie najrozsądniej jest traktować lokatę strukturyzowaną jako alternatywę dla innych instrumentów inwestycyjnych (i tu plusem  lokaty jest gwarancja zwrotu choć części kapitału), a nie jako alternatywę dla innych instrumentów oszczędnościowych.

Lokata walutowa

Lokata walutowa to pojęcie, które nie jest trudne do rozszyfrowania – jest to rzecz jasna lokata prowadzona w wybranej walucie obcej. W związku z tym zawierając umowę lokaty nie można obliczyć, jaki będzie ostateczny zysk, gdyż wszystko uzależnione jest od wahań kursowych. Jeśli kurs waluty w dniu zakończenia umowy będzie wyższy niż w dniu zdeponowania pieniędzy na lokacie – przyniesie ona straty, w przeciwnym razie – zyski. Ryzyko kursowe dotyczy przy tym jedynie osób, które swoje pieniądze mają zamiar wydać w Polsce. Jeśli natomiast na co dzień i tak mieszkamy przykładowo w Niemczech, a lokata walutowa prowadzona jest w euro, pozwoli nam ona na ochronę wartości wpłaconego kapitału.

Lokata walutowa to produkt, który został stworzony głównie z myślą o osobach, które zarabiają w innych walutach niż ta, która jest obowiązująca w ich kraju, choć oczywiście może z niej skorzystać każdy. I tak lokata walutowa polecana jest także jako dobre rozwiązanie dla osób, które posiadają kredyty walutowe oraz tym, którzy chcą zdywersyfikować posiadany kapitał. Szukając najkorzystniejszej w danym momencie oferty lokaty walutowej, trzeba zawsze kierować się wysokością stóp procentowych w kraju-emitencie wybranej waluty (a nie kraju, w którym zawieramy umowę lokaty), bo to one są tu wiążące. Zatem jeśli chcemy nabyć lokatę w dolarach, musimy sprawdzić, jak wygląda sytuacja stóp procentowych w USA, a nie w Polsce.

Lokata dwuwalutowa

To kolejna lokata, która łączy w sobie 2 różne instrumenty finansowe: lokatę bankową i walutową transakcję terminową, która dotyczy 2 wybranych walut. Lokata dwuwalutowa (inaczej Dual Currency Deposit lub krócej DCD) zawierana jest na określony czas, maksymalnie na 1 rok. Ponieważ jest bardziej ryzykowna niż zwykła lokata terminowa, to z reguły jej oprocentowanie też jest wyższe (jesteśmy nagradzanie za podejmowane ryzyko). W praktyce, aby uruchomić lokatę, należy najpierw wpłacić ustaloną w umowie kwotę (minimalne stawki to z reguły dziesiątki tysięcy zł), a następnie określić, po jakim kursie będziemy chcieli dokonać przewalutowania kapitału powiększonego o wypracowane odsetki. Co się stanie w sytuacji, gdy wybrany kurs nie będzie dostępny? Cała kwota zostanie nam zwrócona, ale bez przewalutowania. I jeszcze jedno, odsetki z założenia wypłacane są w złotówkach. Tak więc lokata dwuwalutowa to kolejny instrument, który warto wziąć pod uwagę, jednak tylko wtedy, kiedy dobrze orientujemy się na rynku walut.

Lokata call

Lokata call może być założona na minimalny okres 2 dni i jedynie w banku, w którym już posiadamy rachunek. Regulaminy banków precyzują także określoną minimalną kwotę, którą należy zdeponować na lokacie. Co ciekawe, lokata call jest bezterminowa – żeby ją zamknąć, trzeba złożyć taką dyspozycję w banku Po jej przyjęciu kapitał i zgromadzone odsetki zostaną przelane na nasze konto (w ciągu 2 dni). Charakterystyczne dla tego rodzaju depozytu jest zmienne oprocentowanie, którego wysokość przy wyższych kwotach można negocjować. Istnieje także możliwość korzystania z wpłaconych środków, o ile na lokacie będzie zachowane ustalone saldo – dzięki temu w razie potrzeby możemy wypłacić pewną kwotę, nie tracąc odsetek.

Inne rodzaje lokat bankowych

Banki cały czas starają się przyciągnąć do siebie nowych klientów, aby dostać kolejne zastrzyki kapitału, dlatego rodzajów lokat bankowych jest tak naprawdę multum. Istnieją np. lokaty z dopłatą, które umożliwiają uzupełnianie zdeponowanego kapitału dodatkowymi wpłatami już w trakcie trwania umowy lokaty bankowej. Lokata automatyczna to z kolei lokata, którą bank otwiera w sytuacji, gdy saldo na koncie przekroczy kwotę określoną w uprzednio zawartej umowie. W zależności od sposobu zakładania lokaty możemy także wyróżnić, poza tradycyjną lokatą otwieraną w placówce banku, e-lokatę, która może być założona przez Internet, a także lokatę mobilną, której umowę można zawrzeć jedynie poprzez aplikację mobilną danego banku. W każdym razie trzeba przyznać, że jest z czego wybierać. Jak znaleźć i dobrać najlepszą dla siebie ofertę lokaty bankowej? Praktyczne wskazówki znajdziesz w zakładce „Najlepsze lokaty bankowe”.

Ranking-Lokat.com